کشکول معرفت

صوفى نخست يا حكيم باشد يا متكلم؛ و پيش از استحكام علم حكمت و كلام و بالجمله بى‏استكمال طريقه نظر، خواه بر وفق اصطلاح علماء و خواه بدون آن، ادعاى تصوّف، عام فريبى و صيّادى باشد. و سخن در لفظ تصوّف و لغت صوفى نيست، بلكه غرض، سلوك معنوى است و طلب وصول حقيقى و فانى شدن از هر چه غير اوست و باقى بودن بدو كه حديث «كنت سمعه و بصره» اشاره بدان مرتبت و اخلاص و تقواى حقيقى در شرع، عبارت از آن منزلت است و از مكاشفات علميّه كه صوفيّه مدّعى آنند، نه مراد حصول علم نظرى است بى‏حاجت دليل و برهان به سبب آنكه حصول نظرى بى‏حدّ وسط محال‏ است... بلكه مراد مشاهده نتيجه برهان است مجرّد از اغشيه اوهام و خيالات.